PENYATA ALIRAN TUNAI
Penyata aliran tunai merupakan satu penyata yang menunjukkan aliran masuk dan aliran keluar kesetaraan tunai. Dengan melihat penyata ini, kita mendapat maklumat mengenai factor-faktor yang menyebabkan perubahan baki tunai syarikat dari tempoh awal hingga tempoh akhir sesuatu laporan kewangan. Terdapat tiga elemen penting dalam penyata aliran tunai, iaitu:
a) Aliran tunai daripada aktiviti kendalian – merupakan aktiviti utama pengeluaran hasil perusahaan dan aktiviti lain, selain dari aktiviti pelaburan dan pembiayaan.
b) Aliran tunai daripada aktiviti pelaburan – Aliran masuk dan keluar tunai daripada pemerolehan dan pelupusan aset jangka panjang, serta pelaburan lain.
c) Aliran tunai daripada aktiviti pembiayaan – Aliran masuk dan keluar tunai daripada aktiviti yang menyebabkan perubahan saiz dan komposisi modal ekuiti dan pinjaman perusahaan.
Polisi perakaunan dan nota penjelasan (explanatory notes)
Nota penyata kewangan perusahaan perlu:
a) Membentangkan maklumat mengenai asas penyediaan penyata kewangan dan dasar perakaunan tertentu yang dipilih dan digunakan untuk urus niaga dan butiran penting.
b) Mendedahkan maklumat yang dikehendaki oleh piawaian perakaunan yang tidak dibentangkan di mana-mana tempat dalam penyata kewangan.
c) Menyediakan maklumat tambahan yang tidak dibentangkan pada muka penyata kewangan, tetapi ia perlu bagi pembentangan yang saksama.
Borang Penyata Aliran Tunai
Jadual 7.7 menunjukkan contoh belanjawan aliran tunai. Semua aliran masuk tunai yang diunjurkan daripada kedua-dua punca, iaitu lading dan bukan lading dicatatkan pada 13barisan yang pertama. Oleh sebab pendapatan dan perbelanjaan bukan lading juga mempengaruhi kedudukan tunai sesuatu perniagaan berbentuk lading, butiran tersebut harus dimasukkan dalam Penyata Aliran Tunai. Setiap jenis pendapatan yang dijangkakan harus dijumlahkan untuk tahun berkenaan dan diisi pada ruangan jumlah yang terdapat pada boring tersebut, dan jumlah ini kemudiannya dibuat mengikut bulan bila pendapatan tersebut diterima.
Sekiranya jumlah aliran masuk tunai untuk bulan tersebut adalah lebih besar daripada jumlah aliran keluar tunai, jumlah ini boleh digunakan untuk membayar sebahagian atau semua hutang jangka pendek yang baru dibuat pada awal tahun. Baki tunai akhir untuk bulan tersebut dimasukkan sebagai baki tunai awal untuk bulan berikutnya. Proses ini berulang untuk bulan seterusnya.
Jadual 7.7 Penyata Aliran Tunai Syarikat Perniagaan ABC
PERKARA
Januari Februari …. Disember
1. BAKI TUNAI AWAL
2. Jualan tanaman
3. Jualan Ternakan
4. Keluaran Ternakan
5. Jualan Ladang yang lain
6. Pendapatan dari modal
7. Ternakan Baka
8. Jentera dan Peralatan
9. Pendapatan bukan lading
10. Upah dan gaji
11. Pelaburan
12. Lain-lain
13. JUMLAH ALIRAN TUNAI MASUK
14. Benih
15. Baja
16. Bahan kimia
17. Perbelanjaan tanaman yang lain
18. Gas dan minyak pelincir
19. Upah Buruh
20. Sewa alat Jentera
21. Bijirin dan Makanan Ternakan
22. Ternakan Induk
23. Perbelanjaan Ternakan
24. Pembaikan Alat Jentera
25. Pembaikan bangunan dan Pemulihan
26. Sewa tunai
27. Bekalan
28. Cukai harta
29. Insurans
30. Kemudahan pejabat
31. Kenderaan ladang
32. Pelbagai Perbelanjaan Ladang
33. Jumlah Perbelanjaan Tunai (Perbelanjaan Modal)
34. Jentera dan Peralatan
35. Ternakan baka
36. Belanja sara hidup keluara
37. Cukai pendapatan
38. Bayaran hutang - pokok
39. Bayaran hutang - bunga
40. JUMLAH ALIRAN KELUAR TUNAI
41. BAKI TUNAI AKHIR
(Rujuk laporan tahunan PNK untuk lihat maklumat sebenar)
Kegunaan Belanjawan Aliran Tunai
Kegunaan belanjawan aliran tunai adalah untuk menentukan masa dan jumlah pinjaman yang diperlukan untuk sesuatu perniagaan dalam sesuatu tahun serta pembayaran baliknya. Selain itu, kegunaan dan kebaikan belanjawan tunai adalah seperti berikut:
1. Sesuatu rancangan pinjaman dan pembayaran balik pinjaman boleh dibentuk mengikut kesesuaian sesuatu perniagaan lading. Belanjawan ini boleh menghalang pinjaman yang terlalu banyak atau terlalu cepat. Begitu juga pembayaran hutang dengan cepat dapat mengurangkan kos pembayaran bunga.
2. Belanjawan aliran tunai dapat memberikan cadangan tentang cara untuk mengatur pembelian dan pembayaran balik hutang supaya pinjaman dapat dikurangkan. Sebagai contoh, perbelanjaan modal boleh dibuat apabila aliran masuk modal dijangka besar.
3. Belanjawan aliran tunai boleh digunakan untuk urusan perniagaan atau untuk tujuan peribadi atau kedua-duanya sekali.
4. Berasaskan laporan belanjawan aliran tunai yang lengkap, bank atau institusi kewangan akan dapat memberikan nasihat kewangan yang lebih mantap dan mengenalpasti kelemahan dan kekuatan sesuatu perniagaan itu.
5. Dengan membuat perancangan kehadapan, kita boleh mengetahui bila keperluan tunai akan mencukupi dan ini akan membolehkan seseorang peladang atau pengurus ladang membeli keperluan ladang secara diskaun dengan membuat pembayaran tunai yang segera.
6. Belanjawan aliran tunai juga boleh digunakan untuk merancang pembayaran cukai dengan lebih berkesan dengan menentukan pembelian, jualan dan sebagainya pada masa yang tepat.
7. Sekiranya ketidakseimbangan antara pinjaman jangka pendek, pertengahan dan jangka panjang, belanjawan aliran tunai juga boleh mengenalpasti dan seterusnya mencadangkan cara-cara untuk membaiki keadaan tersebut. Sebagai contoh, terlalu banyak pinjaman jangka pendek berbanding dengan pinjaman jangka panajang akan menimbulkan masalah aliran tunai.
Walaupun terdapat beberapa kelebihan penyata belanjawan aliran tunai, maklumat dari belanjawan aliran tunai tidak boleh digunakan untuk keadaan tertentu. Kesilapan sering berlaku dengan membuat anggaran keuntungan perniagaan atau pendapatan bersih berdasarkan anggaran aliran tunai. Anggaran keuntungan tidak boleh dibuat dengan merujuk penyata belanjawan aliran tunai kerana beberapa butiran bukan tunai seperti susut nilai dan perubahan nilai inventori yang turut boleh mempengaruhi keuntungan tidak dimasukkan penyata belanjawan aliran tunai.
Friday, October 3, 2008
Penggunaan Penyata Pendapatan: Kajian Kes - Prestasi Perniagaan ABC
Kajian Kes - Prestasi Perniagaan ABC
Selepas artikel lalu membincangkan bagaimana melapor dan menggunakan maklumat dalam Penyata Pendapatan (atau Penyata Untung Rugi), artikel kali ini membincangkan kajian kes satu Perniagaan yang berasaskan aktiviti Penangkapan ikan di Utara Semenanjung Malaysia. Perniagaan tersebut dipanggil Perniagaan ABC. Dari analisis Penyata Pendapatan, didapati Nisbah keuntungan kasar berbanding jualan Perniagaan ABC adalah 9.6% (Jadual 7.3). Ini bermakna bagi setiap RM1 jualan, Perniagaan ABC memperolehi 9.6 sen. Dari segi nisbah keuntungan bersih berbanding dengan jumlah aset pula, nisbahnya ialah 14.9 %. Ini bermakna bagi setiap RM1 aset milik persatuan yang digunakan, telah menghasilkan keuntungan bersih sebanyak 14.9 sen. Petunjuk nisbah ini menunjukkan ALP Perniagaan ABC dapat menghasilkan pulangan yang baik kepada aset milik persatuan.
Berdasarkan nisbah kecairan pula, didapati Perniagaan ABC tidak mempunyai masalah dalam membiayai hutang-hutang mereka. Persatuan mempunyai cukup wang tunai dan aset-aset lain untuk membayar hutang-hutang mereka sebelum hutang tersebut matang. Nisbah semasa ialah 3.1, bererti persatuan mempunyai aset semasa tiga kali lebih banyak berbanding dengan liabiliti (tanggungan) semasa. Maklumat dari nisbah kecairan 3.1 pula menunjukkan persatuan tidak menghadapi masalah kecairan, kerana diketahui sekiranya entiti perniagaan mempunyai nisbah kecairan lebih dari satu, bererti entiti perniagaan tidak menghadapi masalah kecairan.
Jadual 7.3: Analisis Nisbah Perniagaan ABC pada 31 hb. Disember 2007
Jenis Analisis Nisbah
keuntungan kasar 9.6%
keuntungan bersih 4.1%
keuntungan berbanding dengan jumlah aset 14.9%
Semasa 3.1 kali
kecairan 3.1 kali
Pulangan aset tetap 14.7 kali
Pulangan aset 3.7 kali
Jum. Hutang/jum. Aset 0.36
Jika dilihat kepada prestasi Perniagaan ABC dari segi kecekapan mengguna sumbernya menghasilkan jualan, didapati nisbah pulangan aset tetap Perniagaan ABC ialah 14.7 kali. Ini bermakna Perniagaan ABC adalah juga cekap dalam menggunakan sumbernya untuk menghasilkan jualan.
Di antara projek-projek ekonomi yang utama dijalankan oleh Perniagaan ABC pada tahun 2007 (berdasarkan Laporan Tahunan 2008) ialah perniagaan minyak diesel, pengangkutan, pemasaran ikan, lori tangki, perniagaan air batu, dan simpanan kereta (tempat letak kereta) bagi pengunjung ke Langkawi:
a) Projek Perniagaan Minyak Diesel
Perniagaan ABC menjalankan projek perniagaan jualan minyak diesel bersubsidi di lima buah pusat jualan, iaitu di Kompleks Perikanan ABC. Jualan minyak diesel di ABC telah meningkat dari RM10.18 juta pada tahun 2002 kepada RM23.52 juta pada tahun 2008. Begitu juga dari segi keuntungan bersih, berlaku peningkatan ketara dari RM0.411 juta kepada RM0.842 juta pada tempoh yang sama (Jadual 7.4). Berbanding dengan jualan keseluruhan, aktiviti Perniagaan ABC bernilai RM28.81 juta, aktiviti perniagaan jualan minyak diesel bersubsidi menghasilkan 81.6 % dari hasil jualan Perniagaan ABC. Perangkaan ini menunjukkan pergantungan yang besar terhadap aktiviti jualan minyak diesel sebagai sumber pendapatan Perniagaan ABC.
Jadual 7.4: Penyata Untung Rugi dari Aktiviti Jualan Minyak Diesel Perniagaan ABC
Perkara/Tahun (dalam RM)
2006 2007
Jualan 10,177,304 23,515,575
(-) Kos Barangan dijual 9,281,728 21,257,609
Untung kasar 895,576 2,257,966
(+) Lain-lain pendapatan 525 36
(-) Perbelanjaan 484,738 1,416,367
Keuntungan / Kerugian 411,367 841,635
Sumber: Penyata Mesyuarat Agung Tahunan 2008, Perniagaan ABC
Untuk meningkatkan kecekapan dari perniagaan jualan minyak diesel, Perniagaan ABC telah meningkatkan kemudahan tangki dan membekalkan kemudahan pam kelajuan tinggi. Dengan penggunaan peralatan baru tersebut, dijangkakan kesesakan di tempat jualan dapat dielakkan dan volum urusniaga dapat ditingkatkan dari masa ke semasa kerana penjualan menjadi lebih pantas.
b) Projek Pengangkutan
Projek Pengangkutan melibatkan pembelian dua buah lori kecil yang digunakan untuk mengangkut air batu, ikan dan lain-lain peralatan yang menggunakan lori. Pada tahun 2008, Akaun Projek Pengangkutan telah disatukan di dalam Akaun Projek Pemasaran.
c) Projek Pemasaran Ikan
Urusniaga Pemasaran Ikan melibatkan aktiviti penjualan secara terus dan borong dengan mendapatkan bekalan daripada 88 buah bot ahli-ahli PN. Aktiviti pemasaran dibuat secara lelongan terbuka. Aktiviti jualan Pemasaran Ikan menghasilkan jualan sebanyak RM4.73 juta pada tahun 2008, berbanding dengan jualan sebanyak RM4.24 juta pada tahun 2002. Berbanding dengan jualan keseluruhan aktiviti Perniagaan ABC bernilai RM28.81 juta, bererti aktiviti pemasaran ikan menghasilkan 16.4 % dari hasil jualan Perniagaan ABC. Setelah ditolak kos jualan dan perbelanjaan-perbelanjaan lain, keuntungan bersih dari aktiviti projek Pemasaran Ikan cuma RM23,631 setahun, atau RM1,969 sebulan (Jadual 7.5).
Jadual 7.5: Penyata Untung Rugi dari Aktiviti Projek Pemasaran Ikan di Perniagaan ABC
Perkara/Tahun (dalam RM)
2006 2007
Jualan 4,243,691 4,732,135
(-) Kos Barangan dijual 3,950,441 4,372,228
Untung kasar 293,250 359,907
(+) Lain-lain pendapatan 1,355 11,502
(-) Perbelanjaan 321,674 347,777
Keuntungan / Kerugian (27,070) 23,631
Sumber: Penyata Mesyuarat Agung Tahunan 2008, Perniagaan ABC
Untuk meningkatkan lagi aktiviti pemasaran ikan, Perniagaan ABC telah membina jeti-jeti pendaratan khusus untuk bot-bot nelayan tradisi (bot pukat hanyut dan tradisi) di luar kawasan jeti pendaratan kompleks ABC. Ini kerana saiz bot nelayan tradisi yang bersaiz kecil akan rosak sekiranya terpasa bersesakan dengan bot-bot pukat tunda dan pukat jerut di jeti pendaratan kompleks ABC. Begitu juga Perniagaan ABC telah membeli dua buah bangunan di Kuala Kedah berharga RM260,000 sebuah yang dicadangkan sebagai tempat untuk jualan terus hasil-hasil nelayan. Ini mungkin menjadi asas kepada membantu nelayan-nelayan terutama ahli-ahlinya menjual terus menerusi konsep Pasar Nelayan yang di cadangkan oleh pihak Kerajaan. Di negara maju seperti Jepun, pihak PN di beri hak untuk menjaga dan menyelia tempat jeti pendaratan ikan di mana nelayan dapat memasarkan terus hasil perikanan kepada orang ramai. Di samping itu ahli-ahli persatuan dapat menggunakan kemudahan bilik sejuk dan air batu untuk menempatkan ikan-ikan yang tidak habis di jual oleh nelayan. Perancangan juga telah dibuat untuk Perniagaan ABC membekalkan peralatan penangkapan ikan kepada ahli-ahli persatuan supaya nelayan mempunyai alat penangkapan ikan yang lebih baik.
d) Perniagaan Air Batu
Urusniaga projek air batu Perniagaan ABC dikhususkan kepada pembekalan ais kepada pemborong ikan di kompleks dan keperluan projek pemasaran ikan oleh ABC sendiri. Dari segi jualan, kilang air batu Perniagaan ABC telah menghasilkan jualan sebanyak RM64,002 pada tahun 2003, atau 0.2 peratus sahaja dari keseluruhan hasil jualan Perniagaan ABC. Setelah ditolak kos jualan dan perbelanjaan-perbelanjaan lain, keuntungan bersih dari aktiviti projek perniagaan airbatu ialah RM4,120 (Jadual 7.6). Suatu yang menarik dilihat ialah pada tahun 2006, jualan air batu ialah RM72,693, tetapi keuntungan bersih cuma RM784. Sebaliknya pada tahun 2007, jualan air batu ialah RM64,002. Ini kerana perbelanjaan jualan air batu pada tahun 2006 ialah RM21,044, sedangkan pada tahun 2007 perbelanjaan cuma RM10,946.
Jadual 7.6: Penyata Untung rugi dari projek air batu di Perniagaan ABC
Perkara/Tahun (dalam RM)
2006 2007
Jualan 72,694 64,003
(-) Kos Barangan dijual 52,434 49,647
Untung kasar 20,260 14,355
(+) Lain-lain pendapatan - 712
(-) Perbelanjaan 21,045 10,946
Keuntungan / Kerugian 785 4,120
Sumber: Penyata Mesyuarat Agung Tahunan 2008, Perniagaan ABC
Projek Sosial Perniagaan ABC
Selain dari projek-projek ekonomi, Perniagaan ABC juga menjalankan projek-projek sosial seperti tabung pelajaran, tabung kebajikan, insurans, bantuan bencana alam dan tabung khairat kematian. Pada tahun 2007, Perniagaan ABC memberi peruntukan tabung pelajaran RM11,055, sumbangan dan derma sebanyak RM13,886, tabung khairat kematian RM27,000, kursus dan latihan RM9,329, dan bayaran zakat RM35,750.
Selepas artikel lalu membincangkan bagaimana melapor dan menggunakan maklumat dalam Penyata Pendapatan (atau Penyata Untung Rugi), artikel kali ini membincangkan kajian kes satu Perniagaan yang berasaskan aktiviti Penangkapan ikan di Utara Semenanjung Malaysia. Perniagaan tersebut dipanggil Perniagaan ABC. Dari analisis Penyata Pendapatan, didapati Nisbah keuntungan kasar berbanding jualan Perniagaan ABC adalah 9.6% (Jadual 7.3). Ini bermakna bagi setiap RM1 jualan, Perniagaan ABC memperolehi 9.6 sen. Dari segi nisbah keuntungan bersih berbanding dengan jumlah aset pula, nisbahnya ialah 14.9 %. Ini bermakna bagi setiap RM1 aset milik persatuan yang digunakan, telah menghasilkan keuntungan bersih sebanyak 14.9 sen. Petunjuk nisbah ini menunjukkan ALP Perniagaan ABC dapat menghasilkan pulangan yang baik kepada aset milik persatuan.
Berdasarkan nisbah kecairan pula, didapati Perniagaan ABC tidak mempunyai masalah dalam membiayai hutang-hutang mereka. Persatuan mempunyai cukup wang tunai dan aset-aset lain untuk membayar hutang-hutang mereka sebelum hutang tersebut matang. Nisbah semasa ialah 3.1, bererti persatuan mempunyai aset semasa tiga kali lebih banyak berbanding dengan liabiliti (tanggungan) semasa. Maklumat dari nisbah kecairan 3.1 pula menunjukkan persatuan tidak menghadapi masalah kecairan, kerana diketahui sekiranya entiti perniagaan mempunyai nisbah kecairan lebih dari satu, bererti entiti perniagaan tidak menghadapi masalah kecairan.
Jadual 7.3: Analisis Nisbah Perniagaan ABC pada 31 hb. Disember 2007
Jenis Analisis Nisbah
keuntungan kasar 9.6%
keuntungan bersih 4.1%
keuntungan berbanding dengan jumlah aset 14.9%
Semasa 3.1 kali
kecairan 3.1 kali
Pulangan aset tetap 14.7 kali
Pulangan aset 3.7 kali
Jum. Hutang/jum. Aset 0.36
Jika dilihat kepada prestasi Perniagaan ABC dari segi kecekapan mengguna sumbernya menghasilkan jualan, didapati nisbah pulangan aset tetap Perniagaan ABC ialah 14.7 kali. Ini bermakna Perniagaan ABC adalah juga cekap dalam menggunakan sumbernya untuk menghasilkan jualan.
Di antara projek-projek ekonomi yang utama dijalankan oleh Perniagaan ABC pada tahun 2007 (berdasarkan Laporan Tahunan 2008) ialah perniagaan minyak diesel, pengangkutan, pemasaran ikan, lori tangki, perniagaan air batu, dan simpanan kereta (tempat letak kereta) bagi pengunjung ke Langkawi:
a) Projek Perniagaan Minyak Diesel
Perniagaan ABC menjalankan projek perniagaan jualan minyak diesel bersubsidi di lima buah pusat jualan, iaitu di Kompleks Perikanan ABC. Jualan minyak diesel di ABC telah meningkat dari RM10.18 juta pada tahun 2002 kepada RM23.52 juta pada tahun 2008. Begitu juga dari segi keuntungan bersih, berlaku peningkatan ketara dari RM0.411 juta kepada RM0.842 juta pada tempoh yang sama (Jadual 7.4). Berbanding dengan jualan keseluruhan, aktiviti Perniagaan ABC bernilai RM28.81 juta, aktiviti perniagaan jualan minyak diesel bersubsidi menghasilkan 81.6 % dari hasil jualan Perniagaan ABC. Perangkaan ini menunjukkan pergantungan yang besar terhadap aktiviti jualan minyak diesel sebagai sumber pendapatan Perniagaan ABC.
Jadual 7.4: Penyata Untung Rugi dari Aktiviti Jualan Minyak Diesel Perniagaan ABC
Perkara/Tahun (dalam RM)
2006 2007
Jualan 10,177,304 23,515,575
(-) Kos Barangan dijual 9,281,728 21,257,609
Untung kasar 895,576 2,257,966
(+) Lain-lain pendapatan 525 36
(-) Perbelanjaan 484,738 1,416,367
Keuntungan / Kerugian 411,367 841,635
Sumber: Penyata Mesyuarat Agung Tahunan 2008, Perniagaan ABC
Untuk meningkatkan kecekapan dari perniagaan jualan minyak diesel, Perniagaan ABC telah meningkatkan kemudahan tangki dan membekalkan kemudahan pam kelajuan tinggi. Dengan penggunaan peralatan baru tersebut, dijangkakan kesesakan di tempat jualan dapat dielakkan dan volum urusniaga dapat ditingkatkan dari masa ke semasa kerana penjualan menjadi lebih pantas.
b) Projek Pengangkutan
Projek Pengangkutan melibatkan pembelian dua buah lori kecil yang digunakan untuk mengangkut air batu, ikan dan lain-lain peralatan yang menggunakan lori. Pada tahun 2008, Akaun Projek Pengangkutan telah disatukan di dalam Akaun Projek Pemasaran.
c) Projek Pemasaran Ikan
Urusniaga Pemasaran Ikan melibatkan aktiviti penjualan secara terus dan borong dengan mendapatkan bekalan daripada 88 buah bot ahli-ahli PN. Aktiviti pemasaran dibuat secara lelongan terbuka. Aktiviti jualan Pemasaran Ikan menghasilkan jualan sebanyak RM4.73 juta pada tahun 2008, berbanding dengan jualan sebanyak RM4.24 juta pada tahun 2002. Berbanding dengan jualan keseluruhan aktiviti Perniagaan ABC bernilai RM28.81 juta, bererti aktiviti pemasaran ikan menghasilkan 16.4 % dari hasil jualan Perniagaan ABC. Setelah ditolak kos jualan dan perbelanjaan-perbelanjaan lain, keuntungan bersih dari aktiviti projek Pemasaran Ikan cuma RM23,631 setahun, atau RM1,969 sebulan (Jadual 7.5).
Jadual 7.5: Penyata Untung Rugi dari Aktiviti Projek Pemasaran Ikan di Perniagaan ABC
Perkara/Tahun (dalam RM)
2006 2007
Jualan 4,243,691 4,732,135
(-) Kos Barangan dijual 3,950,441 4,372,228
Untung kasar 293,250 359,907
(+) Lain-lain pendapatan 1,355 11,502
(-) Perbelanjaan 321,674 347,777
Keuntungan / Kerugian (27,070) 23,631
Sumber: Penyata Mesyuarat Agung Tahunan 2008, Perniagaan ABC
Untuk meningkatkan lagi aktiviti pemasaran ikan, Perniagaan ABC telah membina jeti-jeti pendaratan khusus untuk bot-bot nelayan tradisi (bot pukat hanyut dan tradisi) di luar kawasan jeti pendaratan kompleks ABC. Ini kerana saiz bot nelayan tradisi yang bersaiz kecil akan rosak sekiranya terpasa bersesakan dengan bot-bot pukat tunda dan pukat jerut di jeti pendaratan kompleks ABC. Begitu juga Perniagaan ABC telah membeli dua buah bangunan di Kuala Kedah berharga RM260,000 sebuah yang dicadangkan sebagai tempat untuk jualan terus hasil-hasil nelayan. Ini mungkin menjadi asas kepada membantu nelayan-nelayan terutama ahli-ahlinya menjual terus menerusi konsep Pasar Nelayan yang di cadangkan oleh pihak Kerajaan. Di negara maju seperti Jepun, pihak PN di beri hak untuk menjaga dan menyelia tempat jeti pendaratan ikan di mana nelayan dapat memasarkan terus hasil perikanan kepada orang ramai. Di samping itu ahli-ahli persatuan dapat menggunakan kemudahan bilik sejuk dan air batu untuk menempatkan ikan-ikan yang tidak habis di jual oleh nelayan. Perancangan juga telah dibuat untuk Perniagaan ABC membekalkan peralatan penangkapan ikan kepada ahli-ahli persatuan supaya nelayan mempunyai alat penangkapan ikan yang lebih baik.
d) Perniagaan Air Batu
Urusniaga projek air batu Perniagaan ABC dikhususkan kepada pembekalan ais kepada pemborong ikan di kompleks dan keperluan projek pemasaran ikan oleh ABC sendiri. Dari segi jualan, kilang air batu Perniagaan ABC telah menghasilkan jualan sebanyak RM64,002 pada tahun 2003, atau 0.2 peratus sahaja dari keseluruhan hasil jualan Perniagaan ABC. Setelah ditolak kos jualan dan perbelanjaan-perbelanjaan lain, keuntungan bersih dari aktiviti projek perniagaan airbatu ialah RM4,120 (Jadual 7.6). Suatu yang menarik dilihat ialah pada tahun 2006, jualan air batu ialah RM72,693, tetapi keuntungan bersih cuma RM784. Sebaliknya pada tahun 2007, jualan air batu ialah RM64,002. Ini kerana perbelanjaan jualan air batu pada tahun 2006 ialah RM21,044, sedangkan pada tahun 2007 perbelanjaan cuma RM10,946.
Jadual 7.6: Penyata Untung rugi dari projek air batu di Perniagaan ABC
Perkara/Tahun (dalam RM)
2006 2007
Jualan 72,694 64,003
(-) Kos Barangan dijual 52,434 49,647
Untung kasar 20,260 14,355
(+) Lain-lain pendapatan - 712
(-) Perbelanjaan 21,045 10,946
Keuntungan / Kerugian 785 4,120
Sumber: Penyata Mesyuarat Agung Tahunan 2008, Perniagaan ABC
Projek Sosial Perniagaan ABC
Selain dari projek-projek ekonomi, Perniagaan ABC juga menjalankan projek-projek sosial seperti tabung pelajaran, tabung kebajikan, insurans, bantuan bencana alam dan tabung khairat kematian. Pada tahun 2007, Perniagaan ABC memberi peruntukan tabung pelajaran RM11,055, sumbangan dan derma sebanyak RM13,886, tabung khairat kematian RM27,000, kursus dan latihan RM9,329, dan bayaran zakat RM35,750.
Penyata Kewangan - Kegunaan Penyata Pendapatan
PENYATA PENDAPATAN
Selain dari Kunci Kira-kira, maklumat berkaitan dengan prestasi perniagaan juga boleh dianalisa dengan menggunakan Penyata Pendapatan. Penyata Pendapatan (Income Statement) atau Penyata Untung dan Rugi (Profit & Loss Statement (P & L) statement) menunjukkan ringkasan pendapatan dan perbelanjaan pada masa tertentu. Ia dapat menunjukkan apa yang berlaku di dalam butiran kunci kira-kira. Aset selepas digunakan, ia menjadi perbelanjaan kepada perniagaan. Bagaimana ianya boleh berlaku? Ia boleh berlaku melalui perbelanjaan yang dipanggil susut nilai (depreciation). Ianya juga menunjukkan nilai dalam bentuk RM produk dan perkhidmatan yang dijual, sama ada dalam bentuk tunai atau kredit.
Di antara butiran yang perlu ada di dalam Penyata Pendapatan ialah:
a. Hasil
b. Keputusan aktiviti kendalian
c. Kos kewangan
d. Pembahagian keuntungan dan kerugian daripada syarikat sekutu dan usahasama
e. Belanja cukai
f. Untung atau rugi daripada aktiviti biasa
g. Kepentingan minoriti
h. Untung atau rugi bersih bagi sesuatu tempoh
Pendapatan
Pendapatan boleh diterima dalam dua bentuk, iaitu tunai dan bukan tunai. Pendapatan tunai ialah bayaran yang diterima dari jualan ladang dan pendapatan lain. Pendapatan bukan tunai pula diterima dalam bentuk barangan dan perkhidmatan. Bayaran yang diterima dalam bentuk hasil padi, umpamanya ialah pendapatan bukan tunai. Satu lagi ialah hasil ladang yang digunakan sendiri oleh keluarga petani, seperti sayur-sayuran dan buah-buahan yang digunakan sendiri.
Perbelanjaan
Perbelanjaan juga boleh diterima dalam dua bentuk, iaitu tunai dan bukan tunai. Perbelanjaan tunai meliputi pembelian baja, racun, baka ternakan, makanan ternakan dan biji benih. Perbelanjaan bukan tunai pula ialah perbelanjaan seperti susut-nilai jentera, peralatan dan bangunan. Walaupun tiada pembayaran tunai dibuat untuk susut-nilai tahunan, tetapi pengurangan nilai ini menunjukkan satu perbelanjaan perniagaan dan mesti dimasukkan ke dalam penyata pendapatan.
Jadual 7.2 menunjukkan penyata pendapatan Perniagaan ABC, sebuah syarikat perladangan yang menunjukkan pendapatan dan perbelanjaan ladang pada tahun 2008.
Pendapatan Ladang tunai
Pendapatan tunai biasanya diperolehi daripada jualan tanaman seperti getah, jagung, buah-buahan dan ternakan kambing. Sebarang keuntungan atau kerugian hasil daripada penjualan asset yang digunakan di lading seperti jentera dan mesin juga dikira sebagai pendapatan lading. Nilai yang disenaraikan adalah perbezaan di antara harga jualan asset dengan nilai bukunya. Jika harga jualan lebih besar daripada nilai buku, keuntungan ini dianggap sebagai pendapatan tambahan. Keuntungan ini mungkin timbul kerana susut-nilai yang besar telah dikira terdahulu. Kerugian pula berlaku apabila harga jualan kurang dari niali buku. Ini menunjukkan jumlah susut-nilai telah dikira rendah pada tahun-tahun terdahulu, atau asset terlebih nilai dalam inventori.
Perbelanjaan Ladang tunai
Terdapat dua kategori perbelanjaan ladang tunai yang ditunjukkan dalam Jadual 7.2. Perbelanjaan tetap tunai termasuklah cukai tanah, bunga dan sewa. Susut nilai tidak termasuk dalam perbelanjaan tetap tunai. Perbelanjaan berubah tunai pula termasuklah baja, biji benih, makanan ternakan, upah buruh dan kos input-input lain yang digunakan dalam proses pengeluaran.
Pelarasan bagi pendapatan bukan tunai
Di antara butirannya ialah susut-nilai dan nilai inventori. Pelarasan bagi pendapatan bukan tunai seperti susut nilai ini akan mengurangkan keuntungan perniagaan pada tahun tersebut. Begitu juga pelarasan bukan tunai yang kedua ialah nilai inventori. Di antara contoh inventori ialah aset yang mempunyai nilai di tambah diladang, aset yang dibeli untuk dijual semula, dan bekalan makanan seperti makanan ternakan dan baja diambilkira dalam pelarasan ini. Baka ternakan yang bertambah seperti kambing baka dari tiga ekor kepada lima ekor dianggap sebagai aset dan dianggap sebagai perubahan inventori. Nilai perubahan inventori positif jika ada pertambahan inventori dan negatif jika sebaliknya berlaku.
Pelarasan yang terakhir untuk pendapatan bukan tunai ialah nilai keluaran yang digunakan oleh keluarga peladang.
Pendapatan ladang bersih tunai
Pendapatan ladang bersih tunai ialah perbezaan di antara jumlah pendapatan tunai dengan jumlah perbelanjaan tunai. Pendapatan ini lebih tepat jika dianggap sebagai aliran tunai bersih tunai daripada perniagaan ladang setelah diselaraskan untuk sebarang keuntungan atau kerugian daripada jualan aset. Pendapatan ladang bersih tunai tidak boleh dianggap keuntungan perniagaan pada tahun tersebut kerana ia tidak memasukkan butiran seperti susut-nilai dan perubahan inventori.
Jadual 7.2: Penyata Pendapatan (atau Akaun Untung Rugi) Perniagaan ABC pada 31 hb. Disember 2008 (dalam RM)
PENDAPATAN LADANG TUNAI
Jualan ternakan 20,000,000
Jualan getah 8,000,000
Pendapatan tunai lain 800,000
Untung/rugi atas jualan aset 13,626
Jumlah pendapatan tunai __ 28,813,626
PERBELANJAAN LADANG TUNAI
Bahan mentah (Raw materials) 10,000,000
Kos pengeluaran (direct manufacturing costs)10,000,000
Perbelanjaan Pemasaran (Mkting. Expenses):
Upah (wages) 1,000,000
Komisyen pengangkutan (commissions transportation)500,000
Pelancongan dan promosi (advertising & promotion)500,000
Perbelanjaan Pentadbiran (Administrative expenses)
Yuran audit (auditing fees) 57,445
Gaji pengurusan (management salary) 1,000,000
Perbelanjaan pejabat (office expenses) 1,000,000
Perbelanjaan am (General expenses)
Insuran (insurance) 500,000
Cukai (taxes) 250,000
Sewa (rent) 250,000
Pembaikan (repairs) 250,000
Utiliti (utilities) 250,000
Jumlah perbelanjaan tunai __ 26,057,445
Pelarasan bagi pendapatan bukan tunai
Susut nilai (depreciation) 700,000
Pendapatan Kasar (Untung kasar) __ 2,056,181
Lain-lain Pendapatan 454,083
Pendapatan ladang bersih (Untung bersih) __ 2,510,264
Analisis Nisbah-nisbah keberuntungan (Profitability Ratios)
Nisbah keberuntungan menggambarkan peratus keberuntungan syarikat berbanding jualan yang telah dibuat, dan jumlah aset yang telah digunakan sepanjang satu tempoh kewangan.
Antara nisbah keberuntungan yang penting termasuk nisbah keuntungan kasar berbanding dengan jualan (gross profit ratio), nisbah keuntungan bersih berbanding dengan jualan (net profit ratio), nisbah keuntungan berbanding dengan jumlah aset (return on capital employed) dan nisbah pulangan pelaburan (return on investment).
Formula untuk mengira nisbah keuntungan kasar ke atas jualan (profit on sales ratio) adalah:
(keuntungan kasar)/(jumlah jualan) x 100% = X%
Nisbah ini menunjukkan keberkesanan pengurusan PNK mengendalikan perniagaan. Contohnya jika nilai X ialah 25%, ini bermakna bagi setiap RM1 jualan, sebanyak RM0.25 diperolehi sebagai keuntungan kasar.
Formula untuk mengira nisbah keuntungan bersih ke atas jualan (net profit on sales ration, POS) adalah:
(keuntungan bersih)/(jumlah jualan) x 100% = X%
Nisbah ini menunjukkan keberkesanan pengurusan PNK mengendalikan perniagaan. Contohnya jika nilai X ialah 10%, ini bermakna bagi setiap RM1 jualan, sebanyak RM0.10 diperolehi sebagai keuntungan bersih. Ia menunjukkan keuntungan yang diperolehi bagi setiap 1 RM jualan.
Formula untuk mengira nisbah keuntungan berbanding dengan jumlah aset (atau nisbah tanggungan) adalah:
(keuntungan bersih)/(jumlah aset) x 100% = X%
Nisbah ini tanggungan ini digunakan untuk menunjukkan kebolehan syarikat untuk menggunakan aset bagi menghasilkan keuntungan. Sekiranya nilai X ialah 15%, bererti setiap RM1 aset yang digunakan, telah menghasilkan keuntungan bersih sebanyak RM0.15.
Nisbah-nisbah kecairan (Efficiency Ratios)
Nisbah kecairan mengukur keupayaan sesebuah entiti perniagaan untuk membayar hutang jangka pendeknya tepat pada waktunya. Keupaayan entiti perniagaan tersebut melaksanakan tanggungjawab tersebut tentunya bergantung kepada kecukupan wang tunai dan aset-aset lain yang boleh ditukar kepada tunai sebelum tanggungan (liabiliti) semasa tersebut matang. Ada dua formula yang kerap digunakan untuk mengukur nisbah kecairan, iaitu nisbah semasa (current ratio) dan nisbah kecairan (acid test ratio atau quick asets ratio).
i) Formula untuk nisbah semasa (current ratio)
(jumlah aset semasa)/(jumlah liabiliti semasa) = X:Y
Contohnya nisbah semasa ialah 2 kali. Ini bermakna bagi perniagaan tersebut aset semasa entiti perniagaan tersebut melebihi sebanyak 2 kali ganda dari tanggungan semasa. Perniagaan ini mampu memenuhi tanggungan dan bil-bil semasa (current bills and obligation).
ii) Formula untuk nisbah kecairan (acid test ratio atau quick asets ratio)
(aset semasa-stok inventori)/(liabiliti semasa) = X:Y
Disebabkan stok inventori merupakan aset yang mempunyai kecairan yang rendah, maka ada kalanya ianya diasingkan dari aset semasa, maka didapati aset semasa yang lebih mudah dicairkan. Contohnya nisbah kecairan ialah 1.2 kali. Ini bererti aset semasa yang mudah ditukar kepada tunai adalah 1.2 kali ganda dari liabbiliti semasa. Jika nisbah kecairan lebih dari satu, bererti firma tidak menghadapi masalah kecairan.
Nisbah-nisbah kecekapan (Efficiency Ratios)
Nisbah kecekapan mengukur kecekapan entiti perniagaan menggunakan sumbernya untuk menghasilkan jualan. Sebagai contoh, firma yang menghasilkan jualan bernilai RM8 juta menggunakan aset bernilai RM4 juta tentulah lebih cekap menggunakan sumbernya berbanding dengan firma menggunakan bernilai RM6 juta.
i) Nisbah pulangan aset tetap (fixed aset turnover ratio)
Nisbah pulangan aset tetap mengukur kecekapan firma membuat pelaburan ke atas aset tetapnya. Formula pengiraan:
(Jumlah Jualan)/(Jumlah aset tetap) = Pulangan (turnover)
(ii) Nisbah pulangan jumlah aset (total aset turnover ratio)
Nisbah pulangan jumlah aset mengukur kecekapan firma menggunakan aset untuk menghasilkan jualan. Formula pengiraan:
(Jumlah Jualan)/(Jumlah aset tetap) = Pulangan (turnover)
Semakin tinggi pulangan, bererti semakin besar pulangan ke atas pelaburan (ROI). Kebiasaannya nilai pulangan (turnover) dengan pulangan perniagaan lain dalam industri yang sama (industry norms). Sekiranya nilai pulangan rendah, pihak pengurusan perniagaan perlu menggunakan aset mereka dengan lebih cekap, meningkatkan harga keluaran jika boleh, menjual aset yang tidak efektif, atau mengurangkan akaun hutang tak berbayar.
Selain dari Kunci Kira-kira, maklumat berkaitan dengan prestasi perniagaan juga boleh dianalisa dengan menggunakan Penyata Pendapatan. Penyata Pendapatan (Income Statement) atau Penyata Untung dan Rugi (Profit & Loss Statement (P & L) statement) menunjukkan ringkasan pendapatan dan perbelanjaan pada masa tertentu. Ia dapat menunjukkan apa yang berlaku di dalam butiran kunci kira-kira. Aset selepas digunakan, ia menjadi perbelanjaan kepada perniagaan. Bagaimana ianya boleh berlaku? Ia boleh berlaku melalui perbelanjaan yang dipanggil susut nilai (depreciation). Ianya juga menunjukkan nilai dalam bentuk RM produk dan perkhidmatan yang dijual, sama ada dalam bentuk tunai atau kredit.
Di antara butiran yang perlu ada di dalam Penyata Pendapatan ialah:
a. Hasil
b. Keputusan aktiviti kendalian
c. Kos kewangan
d. Pembahagian keuntungan dan kerugian daripada syarikat sekutu dan usahasama
e. Belanja cukai
f. Untung atau rugi daripada aktiviti biasa
g. Kepentingan minoriti
h. Untung atau rugi bersih bagi sesuatu tempoh
Pendapatan
Pendapatan boleh diterima dalam dua bentuk, iaitu tunai dan bukan tunai. Pendapatan tunai ialah bayaran yang diterima dari jualan ladang dan pendapatan lain. Pendapatan bukan tunai pula diterima dalam bentuk barangan dan perkhidmatan. Bayaran yang diterima dalam bentuk hasil padi, umpamanya ialah pendapatan bukan tunai. Satu lagi ialah hasil ladang yang digunakan sendiri oleh keluarga petani, seperti sayur-sayuran dan buah-buahan yang digunakan sendiri.
Perbelanjaan
Perbelanjaan juga boleh diterima dalam dua bentuk, iaitu tunai dan bukan tunai. Perbelanjaan tunai meliputi pembelian baja, racun, baka ternakan, makanan ternakan dan biji benih. Perbelanjaan bukan tunai pula ialah perbelanjaan seperti susut-nilai jentera, peralatan dan bangunan. Walaupun tiada pembayaran tunai dibuat untuk susut-nilai tahunan, tetapi pengurangan nilai ini menunjukkan satu perbelanjaan perniagaan dan mesti dimasukkan ke dalam penyata pendapatan.
Jadual 7.2 menunjukkan penyata pendapatan Perniagaan ABC, sebuah syarikat perladangan yang menunjukkan pendapatan dan perbelanjaan ladang pada tahun 2008.
Pendapatan Ladang tunai
Pendapatan tunai biasanya diperolehi daripada jualan tanaman seperti getah, jagung, buah-buahan dan ternakan kambing. Sebarang keuntungan atau kerugian hasil daripada penjualan asset yang digunakan di lading seperti jentera dan mesin juga dikira sebagai pendapatan lading. Nilai yang disenaraikan adalah perbezaan di antara harga jualan asset dengan nilai bukunya. Jika harga jualan lebih besar daripada nilai buku, keuntungan ini dianggap sebagai pendapatan tambahan. Keuntungan ini mungkin timbul kerana susut-nilai yang besar telah dikira terdahulu. Kerugian pula berlaku apabila harga jualan kurang dari niali buku. Ini menunjukkan jumlah susut-nilai telah dikira rendah pada tahun-tahun terdahulu, atau asset terlebih nilai dalam inventori.
Perbelanjaan Ladang tunai
Terdapat dua kategori perbelanjaan ladang tunai yang ditunjukkan dalam Jadual 7.2. Perbelanjaan tetap tunai termasuklah cukai tanah, bunga dan sewa. Susut nilai tidak termasuk dalam perbelanjaan tetap tunai. Perbelanjaan berubah tunai pula termasuklah baja, biji benih, makanan ternakan, upah buruh dan kos input-input lain yang digunakan dalam proses pengeluaran.
Pelarasan bagi pendapatan bukan tunai
Di antara butirannya ialah susut-nilai dan nilai inventori. Pelarasan bagi pendapatan bukan tunai seperti susut nilai ini akan mengurangkan keuntungan perniagaan pada tahun tersebut. Begitu juga pelarasan bukan tunai yang kedua ialah nilai inventori. Di antara contoh inventori ialah aset yang mempunyai nilai di tambah diladang, aset yang dibeli untuk dijual semula, dan bekalan makanan seperti makanan ternakan dan baja diambilkira dalam pelarasan ini. Baka ternakan yang bertambah seperti kambing baka dari tiga ekor kepada lima ekor dianggap sebagai aset dan dianggap sebagai perubahan inventori. Nilai perubahan inventori positif jika ada pertambahan inventori dan negatif jika sebaliknya berlaku.
Pelarasan yang terakhir untuk pendapatan bukan tunai ialah nilai keluaran yang digunakan oleh keluarga peladang.
Pendapatan ladang bersih tunai
Pendapatan ladang bersih tunai ialah perbezaan di antara jumlah pendapatan tunai dengan jumlah perbelanjaan tunai. Pendapatan ini lebih tepat jika dianggap sebagai aliran tunai bersih tunai daripada perniagaan ladang setelah diselaraskan untuk sebarang keuntungan atau kerugian daripada jualan aset. Pendapatan ladang bersih tunai tidak boleh dianggap keuntungan perniagaan pada tahun tersebut kerana ia tidak memasukkan butiran seperti susut-nilai dan perubahan inventori.
Jadual 7.2: Penyata Pendapatan (atau Akaun Untung Rugi) Perniagaan ABC pada 31 hb. Disember 2008 (dalam RM)
PENDAPATAN LADANG TUNAI
Jualan ternakan 20,000,000
Jualan getah 8,000,000
Pendapatan tunai lain 800,000
Untung/rugi atas jualan aset 13,626
Jumlah pendapatan tunai __ 28,813,626
PERBELANJAAN LADANG TUNAI
Bahan mentah (Raw materials) 10,000,000
Kos pengeluaran (direct manufacturing costs)10,000,000
Perbelanjaan Pemasaran (Mkting. Expenses):
Upah (wages) 1,000,000
Komisyen pengangkutan (commissions transportation)500,000
Pelancongan dan promosi (advertising & promotion)500,000
Perbelanjaan Pentadbiran (Administrative expenses)
Yuran audit (auditing fees) 57,445
Gaji pengurusan (management salary) 1,000,000
Perbelanjaan pejabat (office expenses) 1,000,000
Perbelanjaan am (General expenses)
Insuran (insurance) 500,000
Cukai (taxes) 250,000
Sewa (rent) 250,000
Pembaikan (repairs) 250,000
Utiliti (utilities) 250,000
Jumlah perbelanjaan tunai __ 26,057,445
Pelarasan bagi pendapatan bukan tunai
Susut nilai (depreciation) 700,000
Pendapatan Kasar (Untung kasar) __ 2,056,181
Lain-lain Pendapatan 454,083
Pendapatan ladang bersih (Untung bersih) __ 2,510,264
Analisis Nisbah-nisbah keberuntungan (Profitability Ratios)
Nisbah keberuntungan menggambarkan peratus keberuntungan syarikat berbanding jualan yang telah dibuat, dan jumlah aset yang telah digunakan sepanjang satu tempoh kewangan.
Antara nisbah keberuntungan yang penting termasuk nisbah keuntungan kasar berbanding dengan jualan (gross profit ratio), nisbah keuntungan bersih berbanding dengan jualan (net profit ratio), nisbah keuntungan berbanding dengan jumlah aset (return on capital employed) dan nisbah pulangan pelaburan (return on investment).
Formula untuk mengira nisbah keuntungan kasar ke atas jualan (profit on sales ratio) adalah:
(keuntungan kasar)/(jumlah jualan) x 100% = X%
Nisbah ini menunjukkan keberkesanan pengurusan PNK mengendalikan perniagaan. Contohnya jika nilai X ialah 25%, ini bermakna bagi setiap RM1 jualan, sebanyak RM0.25 diperolehi sebagai keuntungan kasar.
Formula untuk mengira nisbah keuntungan bersih ke atas jualan (net profit on sales ration, POS) adalah:
(keuntungan bersih)/(jumlah jualan) x 100% = X%
Nisbah ini menunjukkan keberkesanan pengurusan PNK mengendalikan perniagaan. Contohnya jika nilai X ialah 10%, ini bermakna bagi setiap RM1 jualan, sebanyak RM0.10 diperolehi sebagai keuntungan bersih. Ia menunjukkan keuntungan yang diperolehi bagi setiap 1 RM jualan.
Formula untuk mengira nisbah keuntungan berbanding dengan jumlah aset (atau nisbah tanggungan) adalah:
(keuntungan bersih)/(jumlah aset) x 100% = X%
Nisbah ini tanggungan ini digunakan untuk menunjukkan kebolehan syarikat untuk menggunakan aset bagi menghasilkan keuntungan. Sekiranya nilai X ialah 15%, bererti setiap RM1 aset yang digunakan, telah menghasilkan keuntungan bersih sebanyak RM0.15.
Nisbah-nisbah kecairan (Efficiency Ratios)
Nisbah kecairan mengukur keupayaan sesebuah entiti perniagaan untuk membayar hutang jangka pendeknya tepat pada waktunya. Keupaayan entiti perniagaan tersebut melaksanakan tanggungjawab tersebut tentunya bergantung kepada kecukupan wang tunai dan aset-aset lain yang boleh ditukar kepada tunai sebelum tanggungan (liabiliti) semasa tersebut matang. Ada dua formula yang kerap digunakan untuk mengukur nisbah kecairan, iaitu nisbah semasa (current ratio) dan nisbah kecairan (acid test ratio atau quick asets ratio).
i) Formula untuk nisbah semasa (current ratio)
(jumlah aset semasa)/(jumlah liabiliti semasa) = X:Y
Contohnya nisbah semasa ialah 2 kali. Ini bermakna bagi perniagaan tersebut aset semasa entiti perniagaan tersebut melebihi sebanyak 2 kali ganda dari tanggungan semasa. Perniagaan ini mampu memenuhi tanggungan dan bil-bil semasa (current bills and obligation).
ii) Formula untuk nisbah kecairan (acid test ratio atau quick asets ratio)
(aset semasa-stok inventori)/(liabiliti semasa) = X:Y
Disebabkan stok inventori merupakan aset yang mempunyai kecairan yang rendah, maka ada kalanya ianya diasingkan dari aset semasa, maka didapati aset semasa yang lebih mudah dicairkan. Contohnya nisbah kecairan ialah 1.2 kali. Ini bererti aset semasa yang mudah ditukar kepada tunai adalah 1.2 kali ganda dari liabbiliti semasa. Jika nisbah kecairan lebih dari satu, bererti firma tidak menghadapi masalah kecairan.
Nisbah-nisbah kecekapan (Efficiency Ratios)
Nisbah kecekapan mengukur kecekapan entiti perniagaan menggunakan sumbernya untuk menghasilkan jualan. Sebagai contoh, firma yang menghasilkan jualan bernilai RM8 juta menggunakan aset bernilai RM4 juta tentulah lebih cekap menggunakan sumbernya berbanding dengan firma menggunakan bernilai RM6 juta.
i) Nisbah pulangan aset tetap (fixed aset turnover ratio)
Nisbah pulangan aset tetap mengukur kecekapan firma membuat pelaburan ke atas aset tetapnya. Formula pengiraan:
(Jumlah Jualan)/(Jumlah aset tetap) = Pulangan (turnover)
(ii) Nisbah pulangan jumlah aset (total aset turnover ratio)
Nisbah pulangan jumlah aset mengukur kecekapan firma menggunakan aset untuk menghasilkan jualan. Formula pengiraan:
(Jumlah Jualan)/(Jumlah aset tetap) = Pulangan (turnover)
Semakin tinggi pulangan, bererti semakin besar pulangan ke atas pelaburan (ROI). Kebiasaannya nilai pulangan (turnover) dengan pulangan perniagaan lain dalam industri yang sama (industry norms). Sekiranya nilai pulangan rendah, pihak pengurusan perniagaan perlu menggunakan aset mereka dengan lebih cekap, meningkatkan harga keluaran jika boleh, menjual aset yang tidak efektif, atau mengurangkan akaun hutang tak berbayar.
Penyata Kewangan - maksud Aset, Liabiliti, Nilai Bersih dan Analisis Nisbah
Selepas membincangkan Kepentingan Penyata Kewangan dan penilaian Kunci Kira-kira, artikel kali ini akan membincangkan konsep-konsep penting yang digunakan dalam Kunci Kira-kira. Konsep-konsep tersebut ialah konsep Aset, Liabiliti dan Nilai Bersih.
ASET
Dua Jenis Aset - Aset Semasa dan Aset Tetap
Aset – aset boleh digunakan dalam perniagaan dengan dua cara. Pertama, aset boleh dijual untuk mencipta tunai, atau ia boleh digunakan untuk mengeluarkan barangan yang boleh dijual bagi menghasilkan pendapatan tunai pada masa hadapan. Barangan yang dihasilkan seperti bijirin padi dan ternakan kambing boleh dijual dengan cepat tanpa mengganggu aktiviti pengeluaran masa hadapan dipanggil aset cair. Jentera, baka kambing Boer dan tanah pula digunakan untuk menghasilkan pendapatan masa hadapan dipanggil aset tetap.
Perbincangan untuk topik ini akan menggunakan contoh laporan Kunci Kira-kira Peladang JBA sepertimana yang ditunjukkan dalam Jadual 9.1 di bawah.
Jadual 9.1: Kunci Kira-kira Peladang JBA pada 31 hb. Disember 2008 (dalam RM).
Aset Semasa
Wang tunai ditangan ____2,073,692
Penghutang perniagaan/Akaun belum terima (account receivable)___1,218,525
Pelbagai pembayaran pendahuluan (prepaid expenses) ___1,787,877
Lain-lain Aset ___733,007
Inventori ___66,668
Jumlah Aset Semasa __5,879,769
Aset Tetap
Tanah ____1,261,365
Peralatan 202,616
(Tolak: Susut nilai Peralatan 1,000) ___201,616
Bangunan 500,000
(Tolak: Susut nilai Bangunan 5,087) ___494,913
Aset dalam Perlaksanaan 468,000
Pinjaman Nelayan 494,913
Jumlah Aset Tetap ___1,957,894
JUMLAH ASET ___RM7,837,663
Liabiliti Semasa
Pemiutang perniagaan __1,533,623
Pelbagai pemiutang/Akaun belum bayar__ 307,279
Peruntukan cukai/dividen __56,540
Jumlah Liabiliti Semasa __ 1,897,442
Liabiliti Jangka Panjang
Gadaian ____0
Jumlah Liabiliti___1,897,442
Nilai Bersih 5,940,221
Dibiayai oleh (Dipanggil juga Ekuiti Pemilik):
Modal Saham Ahli __64,460
Modal Geran Pelancaran __135,375
Keuntungan Terkumpul __2,412,483
Kumpulan Wang Simpanan __2,065,602
Pinjaman LKIM __643,662
Kumpulan Wang Kebajikan Am __599,237
Pelbagai Tabung Kebajikan __19,400
Jumlah Ekuiti Pemilik__5,940,221
JUMLAH LIABILITI DAN EKUITI PEMILIK__RM 7,837,663
a) Aset Semasa – ia termasuk tunai di tangan dan baki akaun simpanan. Aset semasa yang lain ialah akaun belum terima (yang tempoh matangnya kurang dari setahun), inventori, pelbagai pembayaran pendahuluan (prepaid expenses), dan lain-lain aset seperti hasil tanaman atau ternakan yang akan dijual, bekalan ladang. Dalam Jadual 9.1, dilaporkan jumlah tunai di tangan ilah RM2,073,692 pada 31 Disember. Sekiranya Peladang JBA perlu membayar pembelian secara tunai dengan banyak, maka ia perlu membuat pembelian jangka pendek untuk menampung pembeliannya.
Akaun Belum Terima mewakili jumlah hutang yang masih belum dibayar oleh pelanggan-pelangan Peladang JBA dari pembelian yang lalu. Ianya terhasil kerana pelanggan telah diberi kemudahan pembelian secara kredit. Sesetengah perniagaan barang makanan sangat bergantung kepada penjualan secara kredit, kerana petani hanya membuat pembayaran selepas hasil pertanian mereka dikutip dan dijual. Dalam Jadual 9.1, pada bulan Disember, pelanggan Peladang JBA masih berhutang sebanyak RM1,218,528 dari penjualan tahun lepas atau beberapa tahun yang lalu. Peladang JBA boleh membuat penjualan secara kredit, tetapi pada masa yang sama perlu berhati-hati dengan polisi jualan secara kredit ini, agar tidak terlalu banyak jumlahnya. Langkah berhati-hati ini perlu dibuat untuk mengelakkan Peladang JBA menghadapi kesukaran dalam aliran tunai pada masa hadapan.
Inventori ialah stok barangan yang akan dijual, atau stok barangan modal yang akan digunakan untuk proses pengeluaran pada masa hadapan. Peladang JBA mempunyai inventori sebanyak RM66,688 pada 31 Disember. Peladang mungkin membuat inventori untuk memenuhi permintaan pada waktu permintaan tinggi seperti pada waktu musim perayaan. Sekiranya peladang JBA boleh merancang untuk memenuhi permintaan pengguna pada waktu yang diperlukan, maka peladang tidak perlu menyimpan terlalu banyak inventori.
Pelbagai Pembayaran Pendahuluan (prepaid expenses) merupakan bayaran yang telah dibuat terlebih dahulu terhadap barangan atau perkhidmatan yang digunakan oleh peladang. Barangan atau perkhidmatan tersebut belum digunakan lagi tetapi pembayaran telah dibuat, seperti bayran pendahuluan terhadap sewa bangunan, mesin atau insurans.
Lain-lain aset termasuklah hasil ternakan atau ladang yang akan dijual, pelaburan seperti pembelian saham dan bon syarikat lain. Aset-aset ini pula mudah dijual dan ditukar kepada tunai dengan mudah.
b) Aset tetap – contohnya tanah, bangunan kekal, dan peralatan. Aset ini kurang cair dan tempoh hayatnya lebih dari 10 tahun. Jika dijual, aset ini akan memberi kesan kepada masa hadapan perniagaan. Aset ini digunakan untuk mengeluarkan barangan dan perkhidmatan. Umumnya semua aset tetap kecuali tanah mengalami susutnilai dan perlu dicatatkan perbelanjaan susutnilai. Contohnya mesin pengisar padi (dicatat sebagai peralatan) kepunyaan Peladang JBA bernilai RM50,000 sahaja selepas 3 tahun digunakan, walau pun pada awalnya dibeli pada kos RM80,000. Catatan nilai aset tetap perlu dibuat pada nilai semasa aset tersebut. Contohnya mesin pengisar dicatat nilai aset dicatatkan RM50,000 walaupun nilai sebenar masa dijual mungkin lebih tinggi atau rendah dari nilai dicatatkan kerana harga sebenar semasa jualan berlaku dipengaruhi oleh kuasa tawar menawar.
LIABILITI
Dua Jenis Liabiliti
Liabiliti ialah satu tanggungan atau hutang yang dibuat oleh perniagaan daripada orang lain. Ia menunjukkan tuntutan seseorang atau sesuatu perniagaan luar terhadap satu atau lebih aset perniagaan. Liabiliti boleh dibahagiakan kepada dua kategori bergantung kepada tempoh hutang atau pinjaman itu dibuat.
a) Liabiliti Semasa (current liabilities)
Liabiliti semasa merupakan tanggungan kewangan yang akan matang atau yang akan dibayar dalam tempoh satu tahun daripada tarikh kunci kira-kira itu dibuat. Contoh liabiliti semasa ialah Akaun Belum Bayar (account payable) bagi barangan atau perkhidmatan yang dibeli secara kredit, dan jumlah penuh pokok bagi mana-mana pinjaman jangka pendek. Di antara bayaran yang termasuk dalam kategori ini ialah inventori, bekalan (supplies), dan peralatan yang dibeli secara kredit dan bayaran perlu dibuat dalam tempoh kurang dari setahun. Dalam perniagaantani, di mana corak perniagaannya adalah bermusim, pinjaman jangkapendek untuk membiayai inventori adalah penting kepada pengusaha.
Nota Perlu Bayar (notes payable) ialah pinjaman jangka pendek yang memerlukan pembayaran secara bulanan. Pembayaran pokok bagi pinjaman akan disenaraikan sebagai liabiliti semasa kerana ia menunjukkan tanggungan tunai yang akan dijelaskan.
Nota Terakru (acrued notes) merupakan akaun individu yang perlu ditanggung oleh firma perniagaan. Ianya dikira secara agregat seperti upah (wages payable) dan cukai (taxes payable).
b) Liabiliti Jangka Panjang (Long Term Liabilities)
Pinjaman untuk membeli tanah atau apabila tanah digunakan sebagai cagaran untuk mendapatkan pinjaman membeli tanah atau membina bangunan akan disenaraikan sebagai liabiliti jangka panjang. Tempoh pembayaran balik biasanya melebihi 10 tahun. Pembayaran pokok untuk tahun tersebut dan bunga yang terakru akan disenaraikan sebagai liabiliti semasa, dan baki pinjamannya dimasukkan ke dalam liabiliti jangka panjang. Ada juga juga liabiliti yangka panjang yang tempoh pembayaran balik cuma di antara 7 hingga 10 tahun. Kebanyakan liabiliti jenis ini digunakan untuk membeli jentera dan baka ternakan. Lain-lain contoh liabiliti jangka panjang ialah gadaian (morgages) rumah, dan lain-lain pinjaman jangka panjang dari individu, bank, dan lain-lain institusi kewangan.
Nilai Bersih
Nilai bersih menunjukkan baki jumlah wang yang dimiliki oleh pemilik perniagaan sekiranya semua aset dijual dan semua liabiliti dibayar pada tarikh kunci kira-kira. Nilai bersih diperolehi dengan “jumlah aset tolak jumlah liabiliti”. Maksudnya, nilai bersih ialah wang sendiri yang dilaburkan oleh pemilik dalam perniagaan tersebut, dan nilai itu dicatatkan sebagai liabiliti kerana ia merupakan tuntutan pemilik terhadap perniagaan tersebut. Nilai bersih juga dinamakan ekuiti pemilik.
Nilai bersih berubah jika terdapat perubahan pada nilai aset, penerimaan harta pusaka, atau aset yang dijual pada nilai lebih rendah dari nilai bukunya dalam kunci kira-kira. Peningkatan nilai bersih biasanya disebabkan oleh penggunaan aset untuk mengeluarkan tanaman dan ternakan, dan keuntungan daripada pengeluaran ini digunakan untuk membeli aset-aset baru atau mengurangkan liabiliti. Walau bagaimanapun proses penambahan nialai aset dalam sector pertanian mengambil masa yang panjang, dan salah satu sebab mengapa kita membandingkan kunci kira-kira pada awal dan akhir tahun ialah untuk mengkaji kesan pengeluaran tahunan terhadap nilai bersih, nilai aset dan nilai liabiliti.
Walau bagaimanapun, perubahan aset dan liabiliti mungkin tidak menyebabkan perubahan nilai bersih. Contohnya jika tunai RM100 ribu digunakan untuk membeli traktor baru, nilai bersih tidak akan berubah. Aset semasa akan berkurangan sebanyak RM100 ribu, manakala aset jangka panajang akan meningkat sebanyak RM100 ribu. Meminjam sebanyak RM200 ribu untuk membeli tanah juga tidak akan merubah nilai bersih, kerana kedua-duanya, iaitu jumlah aset dan jumlah liabiliti akan meningkat sebanyak RM200 ribu.
Contoh ini menerangkan suatu konsep penting. Nilai bersih perniagaan hanya berubah jika pemilik menambah modalnya sendiri dalam perniagaannya (menambah nilai bersih), atau mengeluarkan modal untuk memenuhi perbelanjaan untuk sara hidup keluarga (mengurangkan nilai bersih), atau jika perniagaan mengalami kerugian (mengurangkan nilai bersih). Kebanyakan urus niaga perniagaan hanya merubah kandungan aset dan liabiliti tetapi tidak nilai bersihnya.
Dalam perakaunan:
Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik
ANALISIS NISBAH
Kunci kira-kira kerap dianalisis dengan menggunakan analisis nisbah untuk mengkaji kedudukan dan kekukuhan kewangan sesuatu perniagaan. Kebanyakan institusi kewangan akan menggunakan analisis nisbah daripada kunci kira-kira untuk menentukan kekukuhan kedudukan kewangan pelanggannya.
Nisbah Semasa
Nisbah semasa digunakan bagi menentukan kecairan perniagaan dan menunjukkan perkaitan di antara aset semasa dengan liabiliti semasa.
Nisbah Semasa = Aset Semasa/Liabiliti Semasa
= RM5,879,769/RM1,897,442
= 3.1
Berdasarkan pengiraan, didapati nisbah semasa ialah 3.1, bermakna syarikat mempunyai aset semasa berbanding dengan liabiliti semasa sebnyak 3.1 kali ganda. Syarikat berkemampuan untuk mendapatkan tunai bagi membayar segala hutang semasa.
Nisbah modal bersih
Nisbah modal bersih digunakan untuk mementukan kemampubayaran syarikat. Ketidakmampubayaran berlaku jika nisbah modal bersih kurang daripada satu, kerana jika perniagaan dibubarkan, hasil yang diperolehi daripada jualan aset tidak cukup untuk membayar semua liabiliti. Sebenarnya nisbah modal bersih sesuatu perniagaan ialah satu. Penurunan yang sedikit dalam jumlah aset boleh menjadikan perniagaan tersebut, secara teknikal, tidak mampu membayar segala hutangnya. Nisbah modal bersih yang meningkat dari tahun ke tahun menunjukkan kekukuhan perniagaan syarikat tersebut.
Nisbah modal bersih = jumlah Aset/Jumlah Liabiliti
= RM7,837,663/RM1,897,442
= 4.13
Nisbah Hutang-Ekuiti
Nisbah hutang-ekuiti atau nisbah leveraj menunjukkan perkaitan di antara modal yang dipinjam dengan modal yang dimiliki. Nisbah ini dikira dengan menggunakan persamaan berikut:
Nisbah hutang-ekuiti = Jumlah Liabiliti/Nilai bersi
= RM RM1,897,442/RM5,879,769
= 0.322
Semakin kecil nilai nisbah hutang-ekuiti berserti semakin kukuh kedudukan kewangan syarikat, kerana semakin besar jumlah ekuiti berbanding dengan jumlah liabiliti. Sekiranya nisbah hutang-ekuiti bersamaan satu, bererti pemilik perniagaan menyumbangkan 50% daripada modal perniagaan, manakala 50% lagi dipinjam.
ASET
Dua Jenis Aset - Aset Semasa dan Aset Tetap
Aset – aset boleh digunakan dalam perniagaan dengan dua cara. Pertama, aset boleh dijual untuk mencipta tunai, atau ia boleh digunakan untuk mengeluarkan barangan yang boleh dijual bagi menghasilkan pendapatan tunai pada masa hadapan. Barangan yang dihasilkan seperti bijirin padi dan ternakan kambing boleh dijual dengan cepat tanpa mengganggu aktiviti pengeluaran masa hadapan dipanggil aset cair. Jentera, baka kambing Boer dan tanah pula digunakan untuk menghasilkan pendapatan masa hadapan dipanggil aset tetap.
Perbincangan untuk topik ini akan menggunakan contoh laporan Kunci Kira-kira Peladang JBA sepertimana yang ditunjukkan dalam Jadual 9.1 di bawah.
Jadual 9.1: Kunci Kira-kira Peladang JBA pada 31 hb. Disember 2008 (dalam RM).
Aset Semasa
Wang tunai ditangan ____2,073,692
Penghutang perniagaan/Akaun belum terima (account receivable)___1,218,525
Pelbagai pembayaran pendahuluan (prepaid expenses) ___1,787,877
Lain-lain Aset ___733,007
Inventori ___66,668
Jumlah Aset Semasa __5,879,769
Aset Tetap
Tanah ____1,261,365
Peralatan 202,616
(Tolak: Susut nilai Peralatan 1,000) ___201,616
Bangunan 500,000
(Tolak: Susut nilai Bangunan 5,087) ___494,913
Aset dalam Perlaksanaan 468,000
Pinjaman Nelayan 494,913
Jumlah Aset Tetap ___1,957,894
JUMLAH ASET ___RM7,837,663
Liabiliti Semasa
Pemiutang perniagaan __1,533,623
Pelbagai pemiutang/Akaun belum bayar__ 307,279
Peruntukan cukai/dividen __56,540
Jumlah Liabiliti Semasa __ 1,897,442
Liabiliti Jangka Panjang
Gadaian ____0
Jumlah Liabiliti___1,897,442
Nilai Bersih 5,940,221
Dibiayai oleh (Dipanggil juga Ekuiti Pemilik):
Modal Saham Ahli __64,460
Modal Geran Pelancaran __135,375
Keuntungan Terkumpul __2,412,483
Kumpulan Wang Simpanan __2,065,602
Pinjaman LKIM __643,662
Kumpulan Wang Kebajikan Am __599,237
Pelbagai Tabung Kebajikan __19,400
Jumlah Ekuiti Pemilik__5,940,221
JUMLAH LIABILITI DAN EKUITI PEMILIK__RM 7,837,663
a) Aset Semasa – ia termasuk tunai di tangan dan baki akaun simpanan. Aset semasa yang lain ialah akaun belum terima (yang tempoh matangnya kurang dari setahun), inventori, pelbagai pembayaran pendahuluan (prepaid expenses), dan lain-lain aset seperti hasil tanaman atau ternakan yang akan dijual, bekalan ladang. Dalam Jadual 9.1, dilaporkan jumlah tunai di tangan ilah RM2,073,692 pada 31 Disember. Sekiranya Peladang JBA perlu membayar pembelian secara tunai dengan banyak, maka ia perlu membuat pembelian jangka pendek untuk menampung pembeliannya.
Akaun Belum Terima mewakili jumlah hutang yang masih belum dibayar oleh pelanggan-pelangan Peladang JBA dari pembelian yang lalu. Ianya terhasil kerana pelanggan telah diberi kemudahan pembelian secara kredit. Sesetengah perniagaan barang makanan sangat bergantung kepada penjualan secara kredit, kerana petani hanya membuat pembayaran selepas hasil pertanian mereka dikutip dan dijual. Dalam Jadual 9.1, pada bulan Disember, pelanggan Peladang JBA masih berhutang sebanyak RM1,218,528 dari penjualan tahun lepas atau beberapa tahun yang lalu. Peladang JBA boleh membuat penjualan secara kredit, tetapi pada masa yang sama perlu berhati-hati dengan polisi jualan secara kredit ini, agar tidak terlalu banyak jumlahnya. Langkah berhati-hati ini perlu dibuat untuk mengelakkan Peladang JBA menghadapi kesukaran dalam aliran tunai pada masa hadapan.
Inventori ialah stok barangan yang akan dijual, atau stok barangan modal yang akan digunakan untuk proses pengeluaran pada masa hadapan. Peladang JBA mempunyai inventori sebanyak RM66,688 pada 31 Disember. Peladang mungkin membuat inventori untuk memenuhi permintaan pada waktu permintaan tinggi seperti pada waktu musim perayaan. Sekiranya peladang JBA boleh merancang untuk memenuhi permintaan pengguna pada waktu yang diperlukan, maka peladang tidak perlu menyimpan terlalu banyak inventori.
Pelbagai Pembayaran Pendahuluan (prepaid expenses) merupakan bayaran yang telah dibuat terlebih dahulu terhadap barangan atau perkhidmatan yang digunakan oleh peladang. Barangan atau perkhidmatan tersebut belum digunakan lagi tetapi pembayaran telah dibuat, seperti bayran pendahuluan terhadap sewa bangunan, mesin atau insurans.
Lain-lain aset termasuklah hasil ternakan atau ladang yang akan dijual, pelaburan seperti pembelian saham dan bon syarikat lain. Aset-aset ini pula mudah dijual dan ditukar kepada tunai dengan mudah.
b) Aset tetap – contohnya tanah, bangunan kekal, dan peralatan. Aset ini kurang cair dan tempoh hayatnya lebih dari 10 tahun. Jika dijual, aset ini akan memberi kesan kepada masa hadapan perniagaan. Aset ini digunakan untuk mengeluarkan barangan dan perkhidmatan. Umumnya semua aset tetap kecuali tanah mengalami susutnilai dan perlu dicatatkan perbelanjaan susutnilai. Contohnya mesin pengisar padi (dicatat sebagai peralatan) kepunyaan Peladang JBA bernilai RM50,000 sahaja selepas 3 tahun digunakan, walau pun pada awalnya dibeli pada kos RM80,000. Catatan nilai aset tetap perlu dibuat pada nilai semasa aset tersebut. Contohnya mesin pengisar dicatat nilai aset dicatatkan RM50,000 walaupun nilai sebenar masa dijual mungkin lebih tinggi atau rendah dari nilai dicatatkan kerana harga sebenar semasa jualan berlaku dipengaruhi oleh kuasa tawar menawar.
LIABILITI
Dua Jenis Liabiliti
Liabiliti ialah satu tanggungan atau hutang yang dibuat oleh perniagaan daripada orang lain. Ia menunjukkan tuntutan seseorang atau sesuatu perniagaan luar terhadap satu atau lebih aset perniagaan. Liabiliti boleh dibahagiakan kepada dua kategori bergantung kepada tempoh hutang atau pinjaman itu dibuat.
a) Liabiliti Semasa (current liabilities)
Liabiliti semasa merupakan tanggungan kewangan yang akan matang atau yang akan dibayar dalam tempoh satu tahun daripada tarikh kunci kira-kira itu dibuat. Contoh liabiliti semasa ialah Akaun Belum Bayar (account payable) bagi barangan atau perkhidmatan yang dibeli secara kredit, dan jumlah penuh pokok bagi mana-mana pinjaman jangka pendek. Di antara bayaran yang termasuk dalam kategori ini ialah inventori, bekalan (supplies), dan peralatan yang dibeli secara kredit dan bayaran perlu dibuat dalam tempoh kurang dari setahun. Dalam perniagaantani, di mana corak perniagaannya adalah bermusim, pinjaman jangkapendek untuk membiayai inventori adalah penting kepada pengusaha.
Nota Perlu Bayar (notes payable) ialah pinjaman jangka pendek yang memerlukan pembayaran secara bulanan. Pembayaran pokok bagi pinjaman akan disenaraikan sebagai liabiliti semasa kerana ia menunjukkan tanggungan tunai yang akan dijelaskan.
Nota Terakru (acrued notes) merupakan akaun individu yang perlu ditanggung oleh firma perniagaan. Ianya dikira secara agregat seperti upah (wages payable) dan cukai (taxes payable).
b) Liabiliti Jangka Panjang (Long Term Liabilities)
Pinjaman untuk membeli tanah atau apabila tanah digunakan sebagai cagaran untuk mendapatkan pinjaman membeli tanah atau membina bangunan akan disenaraikan sebagai liabiliti jangka panjang. Tempoh pembayaran balik biasanya melebihi 10 tahun. Pembayaran pokok untuk tahun tersebut dan bunga yang terakru akan disenaraikan sebagai liabiliti semasa, dan baki pinjamannya dimasukkan ke dalam liabiliti jangka panjang. Ada juga juga liabiliti yangka panjang yang tempoh pembayaran balik cuma di antara 7 hingga 10 tahun. Kebanyakan liabiliti jenis ini digunakan untuk membeli jentera dan baka ternakan. Lain-lain contoh liabiliti jangka panjang ialah gadaian (morgages) rumah, dan lain-lain pinjaman jangka panjang dari individu, bank, dan lain-lain institusi kewangan.
Nilai Bersih
Nilai bersih menunjukkan baki jumlah wang yang dimiliki oleh pemilik perniagaan sekiranya semua aset dijual dan semua liabiliti dibayar pada tarikh kunci kira-kira. Nilai bersih diperolehi dengan “jumlah aset tolak jumlah liabiliti”. Maksudnya, nilai bersih ialah wang sendiri yang dilaburkan oleh pemilik dalam perniagaan tersebut, dan nilai itu dicatatkan sebagai liabiliti kerana ia merupakan tuntutan pemilik terhadap perniagaan tersebut. Nilai bersih juga dinamakan ekuiti pemilik.
Nilai bersih berubah jika terdapat perubahan pada nilai aset, penerimaan harta pusaka, atau aset yang dijual pada nilai lebih rendah dari nilai bukunya dalam kunci kira-kira. Peningkatan nilai bersih biasanya disebabkan oleh penggunaan aset untuk mengeluarkan tanaman dan ternakan, dan keuntungan daripada pengeluaran ini digunakan untuk membeli aset-aset baru atau mengurangkan liabiliti. Walau bagaimanapun proses penambahan nialai aset dalam sector pertanian mengambil masa yang panjang, dan salah satu sebab mengapa kita membandingkan kunci kira-kira pada awal dan akhir tahun ialah untuk mengkaji kesan pengeluaran tahunan terhadap nilai bersih, nilai aset dan nilai liabiliti.
Walau bagaimanapun, perubahan aset dan liabiliti mungkin tidak menyebabkan perubahan nilai bersih. Contohnya jika tunai RM100 ribu digunakan untuk membeli traktor baru, nilai bersih tidak akan berubah. Aset semasa akan berkurangan sebanyak RM100 ribu, manakala aset jangka panajang akan meningkat sebanyak RM100 ribu. Meminjam sebanyak RM200 ribu untuk membeli tanah juga tidak akan merubah nilai bersih, kerana kedua-duanya, iaitu jumlah aset dan jumlah liabiliti akan meningkat sebanyak RM200 ribu.
Contoh ini menerangkan suatu konsep penting. Nilai bersih perniagaan hanya berubah jika pemilik menambah modalnya sendiri dalam perniagaannya (menambah nilai bersih), atau mengeluarkan modal untuk memenuhi perbelanjaan untuk sara hidup keluarga (mengurangkan nilai bersih), atau jika perniagaan mengalami kerugian (mengurangkan nilai bersih). Kebanyakan urus niaga perniagaan hanya merubah kandungan aset dan liabiliti tetapi tidak nilai bersihnya.
Dalam perakaunan:
Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik
ANALISIS NISBAH
Kunci kira-kira kerap dianalisis dengan menggunakan analisis nisbah untuk mengkaji kedudukan dan kekukuhan kewangan sesuatu perniagaan. Kebanyakan institusi kewangan akan menggunakan analisis nisbah daripada kunci kira-kira untuk menentukan kekukuhan kedudukan kewangan pelanggannya.
Nisbah Semasa
Nisbah semasa digunakan bagi menentukan kecairan perniagaan dan menunjukkan perkaitan di antara aset semasa dengan liabiliti semasa.
Nisbah Semasa = Aset Semasa/Liabiliti Semasa
= RM5,879,769/RM1,897,442
= 3.1
Berdasarkan pengiraan, didapati nisbah semasa ialah 3.1, bermakna syarikat mempunyai aset semasa berbanding dengan liabiliti semasa sebnyak 3.1 kali ganda. Syarikat berkemampuan untuk mendapatkan tunai bagi membayar segala hutang semasa.
Nisbah modal bersih
Nisbah modal bersih digunakan untuk mementukan kemampubayaran syarikat. Ketidakmampubayaran berlaku jika nisbah modal bersih kurang daripada satu, kerana jika perniagaan dibubarkan, hasil yang diperolehi daripada jualan aset tidak cukup untuk membayar semua liabiliti. Sebenarnya nisbah modal bersih sesuatu perniagaan ialah satu. Penurunan yang sedikit dalam jumlah aset boleh menjadikan perniagaan tersebut, secara teknikal, tidak mampu membayar segala hutangnya. Nisbah modal bersih yang meningkat dari tahun ke tahun menunjukkan kekukuhan perniagaan syarikat tersebut.
Nisbah modal bersih = jumlah Aset/Jumlah Liabiliti
= RM7,837,663/RM1,897,442
= 4.13
Nisbah Hutang-Ekuiti
Nisbah hutang-ekuiti atau nisbah leveraj menunjukkan perkaitan di antara modal yang dipinjam dengan modal yang dimiliki. Nisbah ini dikira dengan menggunakan persamaan berikut:
Nisbah hutang-ekuiti = Jumlah Liabiliti/Nilai bersi
= RM RM1,897,442/RM5,879,769
= 0.322
Semakin kecil nilai nisbah hutang-ekuiti berserti semakin kukuh kedudukan kewangan syarikat, kerana semakin besar jumlah ekuiti berbanding dengan jumlah liabiliti. Sekiranya nisbah hutang-ekuiti bersamaan satu, bererti pemilik perniagaan menyumbangkan 50% daripada modal perniagaan, manakala 50% lagi dipinjam.
Thursday, October 2, 2008
Teknik-teknik perancangan perniagaantani - penggunaan analisis kewangan
Pendahuluan
Setelah membincangkan teknik-teknik pemasaran dalam perniagaantani pada bulan lepas, perbincangan pada bulan Oktober 2008 (bersamaan bulan Syawwal 1429 Hijrah) akan menumpukan perbincangan penggunaan penyata kewangan seperti Kunci Kira-kira, Penyata Pendapatan (atau dipanggil juga penyata Untung Rugi) dan Penyata Aliran Tunai.
Persoalan yang sering ditanya ialah: Mengapakah penyata kewangan berguna dalam Pengurusan Perniagaantani? Sebenarnya Penyata kewangan merupakan satu laporan yang digunakan oleh pengguna maklumat perakaunan seperti pemberi pinjaman (lenders), pelabur (investors), pekerja (employees), pembekal (suppliers), Jabatan Hasil Dalam Negeri dan usahawan sendiri.
Penyata kewangan yang lengkap dapat memberi gambaran kedudukan kewangan sesebuah perniagaan, kemampuan entiti perniagaan membayar semula pinjaman yang dibuat, cara perlaksanaan perniagaan, trend perniagaan (dari segi jualan, kos pengeluaran, kos tidak langsung dan upah), keluaran output, prestasi (output/input buruh) dan kedudukan aliran tunai perniagaan. Dari analisis kewangan tersebut kita dapat menentukan kejayaan perniagaan yang dibuat, apakah masalah dan peluang yang ada dari perniagaan, dan apakah alternatif atau tindakan yang perlu dibuat untuk membolehkan perniagaan ditingkatkan prestasinya. Pelabur pula boleh menganalisis potensi pulangan dari pelaburan yang dibuat (Return on Investment, ROI). Keuntungan yang didapati dari aktiviti jualan yang menghasilkan hasil (revenue) kepada entiti perniagaan dan ditolak kos (cost) dari operasi pengeluaran barangan dan perkhidmatan dapat menunjukkan keupayaan dan kebolehan pembuat keputusan di dalam sesebuah organisasi. Pengerusi Eksekutif (CEO, Chief Executive Officer), Ahli Lembaga Pengarah dan pengurusan sesebuah organisasi sangat mementingkan keuntungan dalam organisasi perniagaan mereka. Adakah organisasi yang ditubuhkan tidak bermatlamatkan keuntungan? Jawapannya ada, iaitu organisasi bukan kerajaan (NGO, Non-Government Organization) yang lebih bermatlamatkan kebajikan ahli dan aktiviti pertubuhan sepertimana yang ditetapkan.
• Di antara rujukan (benchmark) yang dibuat ialah perbandingan keadaan semasa dengan masa lepas atau mengikut piawai industri atau ‘norm’ semasa.
• Persoalannya berapa kerapkah analisis kewangan perlu dilakukan? Kekerapan bergantung kepada saiz perniagaan, walau bagaimanapun sebaik-baiknya dilakukan setiap bulan atau sekurang-kurangnya tiga bulan sekali.
Di antara maklumat yang terdapat di dalam penyata kewangan ialah:
a) Aset
b) Liabiliti
c) Ekuiti
d) Pendapatan dan Belanja
e) Aliran Tunai
Kriteria penyata kewangan yang baik ialah ianya mestilah jelas, tepat, konsisten, mengikut masa yang ditetapkan serta mudah difahami. Aktiviti-aktiviti perniagaan yang dijalankan oleh pihak pengurusan dalam sesuatu tempoh masa, serta kedudukan kewangan pada akhir tempoh berkenaan perlu diukur. Maklumat tersebut pula kemudiannya perlu dilaporkan untuk pengetahuan pihak-pihak yang berminat.
Ada di antara laporan seperti Penyata Pendapatan (atau Penyata Untung Rugi) ditunjukkan dalam bentuk peratus dari peratusan jumlah jualan atau peratusan jumlah asset. Seterusnya dikira pula jumlah buruh dari peratusan jualan (Labor as % of sales), pengiklanan dari peratus jualan (Advertising as % of sales) atau jumlah hutang dari peratus jualan (Debt as % of sales).
Komponen Penyata Kewangan
Satu set lengkap penyata kewangan perlu ada:
a. Kunci Kira-kira (balance sheet)
b. Penyata Pendapatan (atau Penyata Untung Rugi)
c. Satu penyata yang menunjukkan sama ada:
i) segala perubahan dalam ekuiti; atau
ii) perubahan-perubahan dalam ekuiti selain daripada urusniaga yang meningkatkan modal pemilik dan agihan kepada pemilik.
d. Penyata Aliran Tunai
e. Polisi perakaunan dan nota penjelasan (explanatory notes)
a. Kunci Kira-kira (balance sheet)
a. Kunci Kira-kira (balance sheet)
Kunci kira-kira ialah ringkasan kedudukan kewangan perniagaan pada masa tertentu. Ia menyenaraikan semua yang dimiliki atau dihutang oleh sesuatu perniagaan, atau dilaburkan oleh pemilik perniagaan pada suatu masa tertentu. Sebarang harta yang dimiliki perniagaan dipanggil aset, manakala tanggungan atau hutang dipanggil liabiliti. Kunci Kira-kira disediakan pada akhir tempoh perakaunan. Pada laporan Kunci Kira-kira perlu mengandungi butiran berikut:
a) Harta tanah, loji dan peralatan
b) Aset tak ketara
c) Aset Kewangan (tidak termasuk amaun yang ditunjukkan di bawah d), f) dan g))
d) Pelaburan
e) Inventori – merangkumi harta persendirian seperti ternakan, jentera pembajak, getah keping, stok, dan harta seperti tanah dan bangunan. Unit fizikal seperti guni, tan, dan ekor digunakan untuk merekod segala jenis harta. Semua butiran dalam inventori di nilai dalam Ringgit Malaysia.
f) Belum terima dagangan dan belum terima lain
g) Tunai dan kesetaraan tunai
h) Belum bayar dagangan dan belum bayar lain
i) Liabiliti cukai dan aset cukai
j) Peruntukan
k) Liabiliti berfaedah bukan semasa.
l) Kepentingan minority
m) Modal diterbitkan dan rezab.
Beberapa ukuran kedudukan dan kekukuhan kewangan perniagaan yang boleh dikesan dengan melihat Kunci Kira-kira ialah:
i) Kemampu bayaran – dilihat sama ada jumlah aset lebih besar dari jumlah liabiliti, dan seterusnya dapat menentukan perniagaan mampu membayar hutang ataupun tidak mampu membayar hutang
ii) Kecairan – menentukan keupayaan perniagaan mencipta tunai bagi memenuhi keperluan tanpa mengganggu kegiatan pengeluaran perniagaan.
iii) Nilai bersih atau ekuiti pemilik – iaitu jumlah baki wang bagi pemilik perniagaan setelah memenuhi keperluan kecairan dan membayar segala tanggungan perniagaan.
Format biasa Kunci Kira-kira
Aset Liabiliti
Aset semasa xx Liabiliti Semasa xx
Aset pertengahan xx Liabiliti Pertengahan xx
Aset tetap xx Liabiliti Jangka panajang xx
Jumlah liabiliti xx
Nilai bersih xx
Jumlah aset xxx Jumlah liabiliti dan nilai bersih xxx
Setelah membincangkan teknik-teknik pemasaran dalam perniagaantani pada bulan lepas, perbincangan pada bulan Oktober 2008 (bersamaan bulan Syawwal 1429 Hijrah) akan menumpukan perbincangan penggunaan penyata kewangan seperti Kunci Kira-kira, Penyata Pendapatan (atau dipanggil juga penyata Untung Rugi) dan Penyata Aliran Tunai.
Persoalan yang sering ditanya ialah: Mengapakah penyata kewangan berguna dalam Pengurusan Perniagaantani? Sebenarnya Penyata kewangan merupakan satu laporan yang digunakan oleh pengguna maklumat perakaunan seperti pemberi pinjaman (lenders), pelabur (investors), pekerja (employees), pembekal (suppliers), Jabatan Hasil Dalam Negeri dan usahawan sendiri.
Penyata kewangan yang lengkap dapat memberi gambaran kedudukan kewangan sesebuah perniagaan, kemampuan entiti perniagaan membayar semula pinjaman yang dibuat, cara perlaksanaan perniagaan, trend perniagaan (dari segi jualan, kos pengeluaran, kos tidak langsung dan upah), keluaran output, prestasi (output/input buruh) dan kedudukan aliran tunai perniagaan. Dari analisis kewangan tersebut kita dapat menentukan kejayaan perniagaan yang dibuat, apakah masalah dan peluang yang ada dari perniagaan, dan apakah alternatif atau tindakan yang perlu dibuat untuk membolehkan perniagaan ditingkatkan prestasinya. Pelabur pula boleh menganalisis potensi pulangan dari pelaburan yang dibuat (Return on Investment, ROI). Keuntungan yang didapati dari aktiviti jualan yang menghasilkan hasil (revenue) kepada entiti perniagaan dan ditolak kos (cost) dari operasi pengeluaran barangan dan perkhidmatan dapat menunjukkan keupayaan dan kebolehan pembuat keputusan di dalam sesebuah organisasi. Pengerusi Eksekutif (CEO, Chief Executive Officer), Ahli Lembaga Pengarah dan pengurusan sesebuah organisasi sangat mementingkan keuntungan dalam organisasi perniagaan mereka. Adakah organisasi yang ditubuhkan tidak bermatlamatkan keuntungan? Jawapannya ada, iaitu organisasi bukan kerajaan (NGO, Non-Government Organization) yang lebih bermatlamatkan kebajikan ahli dan aktiviti pertubuhan sepertimana yang ditetapkan.
• Di antara rujukan (benchmark) yang dibuat ialah perbandingan keadaan semasa dengan masa lepas atau mengikut piawai industri atau ‘norm’ semasa.
• Persoalannya berapa kerapkah analisis kewangan perlu dilakukan? Kekerapan bergantung kepada saiz perniagaan, walau bagaimanapun sebaik-baiknya dilakukan setiap bulan atau sekurang-kurangnya tiga bulan sekali.
Di antara maklumat yang terdapat di dalam penyata kewangan ialah:
a) Aset
b) Liabiliti
c) Ekuiti
d) Pendapatan dan Belanja
e) Aliran Tunai
Kriteria penyata kewangan yang baik ialah ianya mestilah jelas, tepat, konsisten, mengikut masa yang ditetapkan serta mudah difahami. Aktiviti-aktiviti perniagaan yang dijalankan oleh pihak pengurusan dalam sesuatu tempoh masa, serta kedudukan kewangan pada akhir tempoh berkenaan perlu diukur. Maklumat tersebut pula kemudiannya perlu dilaporkan untuk pengetahuan pihak-pihak yang berminat.
Ada di antara laporan seperti Penyata Pendapatan (atau Penyata Untung Rugi) ditunjukkan dalam bentuk peratus dari peratusan jumlah jualan atau peratusan jumlah asset. Seterusnya dikira pula jumlah buruh dari peratusan jualan (Labor as % of sales), pengiklanan dari peratus jualan (Advertising as % of sales) atau jumlah hutang dari peratus jualan (Debt as % of sales).
Komponen Penyata Kewangan
Satu set lengkap penyata kewangan perlu ada:
a. Kunci Kira-kira (balance sheet)
b. Penyata Pendapatan (atau Penyata Untung Rugi)
c. Satu penyata yang menunjukkan sama ada:
i) segala perubahan dalam ekuiti; atau
ii) perubahan-perubahan dalam ekuiti selain daripada urusniaga yang meningkatkan modal pemilik dan agihan kepada pemilik.
d. Penyata Aliran Tunai
e. Polisi perakaunan dan nota penjelasan (explanatory notes)
a. Kunci Kira-kira (balance sheet)
a. Kunci Kira-kira (balance sheet)
Kunci kira-kira ialah ringkasan kedudukan kewangan perniagaan pada masa tertentu. Ia menyenaraikan semua yang dimiliki atau dihutang oleh sesuatu perniagaan, atau dilaburkan oleh pemilik perniagaan pada suatu masa tertentu. Sebarang harta yang dimiliki perniagaan dipanggil aset, manakala tanggungan atau hutang dipanggil liabiliti. Kunci Kira-kira disediakan pada akhir tempoh perakaunan. Pada laporan Kunci Kira-kira perlu mengandungi butiran berikut:
a) Harta tanah, loji dan peralatan
b) Aset tak ketara
c) Aset Kewangan (tidak termasuk amaun yang ditunjukkan di bawah d), f) dan g))
d) Pelaburan
e) Inventori – merangkumi harta persendirian seperti ternakan, jentera pembajak, getah keping, stok, dan harta seperti tanah dan bangunan. Unit fizikal seperti guni, tan, dan ekor digunakan untuk merekod segala jenis harta. Semua butiran dalam inventori di nilai dalam Ringgit Malaysia.
f) Belum terima dagangan dan belum terima lain
g) Tunai dan kesetaraan tunai
h) Belum bayar dagangan dan belum bayar lain
i) Liabiliti cukai dan aset cukai
j) Peruntukan
k) Liabiliti berfaedah bukan semasa.
l) Kepentingan minority
m) Modal diterbitkan dan rezab.
Beberapa ukuran kedudukan dan kekukuhan kewangan perniagaan yang boleh dikesan dengan melihat Kunci Kira-kira ialah:
i) Kemampu bayaran – dilihat sama ada jumlah aset lebih besar dari jumlah liabiliti, dan seterusnya dapat menentukan perniagaan mampu membayar hutang ataupun tidak mampu membayar hutang
ii) Kecairan – menentukan keupayaan perniagaan mencipta tunai bagi memenuhi keperluan tanpa mengganggu kegiatan pengeluaran perniagaan.
iii) Nilai bersih atau ekuiti pemilik – iaitu jumlah baki wang bagi pemilik perniagaan setelah memenuhi keperluan kecairan dan membayar segala tanggungan perniagaan.
Format biasa Kunci Kira-kira
Aset Liabiliti
Aset semasa xx Liabiliti Semasa xx
Aset pertengahan xx Liabiliti Pertengahan xx
Aset tetap xx Liabiliti Jangka panajang xx
Jumlah liabiliti xx
Nilai bersih xx
Jumlah aset xxx Jumlah liabiliti dan nilai bersih xxx
Subscribe to:
Posts (Atom)